Duurzaam Fruittelen in Utrecht (DUIT)

Met het project Duurzaam Fruittelen in Utrecht willen we ondernemers laten zien dat investeren in maatregelen die bijdragen aan duurzame productie op de langere termijn worden terugverdiend. In het project werken we aan bewustwording gevolgd door kennisoverdracht op praktijkbedrijven met als resultaat implementatie van maatregelen.

Vier thema’s

DUIT realiseert de kennisoverdracht in de teelt van houtige gewassen op vier thema’s, gericht op meerjarige gewassen als fruitteelt. Alle activiteiten zullen plaatsvinden in de provincie Utrecht en met inzet van toeleveranciers uit de provincie.

* Precisietechniek

De technologische ontwikkelingen in de fruitteelt focusten zich op driftreductie. Het percentage driftreductie was aanleiding voor de toelating van middelen. Mechanisatiebedrijven konden zich hiermee onderscheiden. Door aanpassingen aan luchtsnelheden, windrichtingen en dopkeuzes het konden zij het spuitbeeld optimaliseren.

Nu diverse spuiten zelfs tot 99% driftreductie gaan, rijst de vraag wat de ontwikkeling voor de komende decennia zal zijn? Dit is de aanleiding om in het DUIT-project, in samenwerking met KWH Holland, de vertaling van driftreductie om te zetten naar data gestuurde bespuitingen.

In juli 2022 is tijdens de demo mechanische onkruidbestrijding gefilmd. Deze weergave is op youtube te bekijken.

Doel

Streven naar meer datagebaseerde toepassingen in de fruitteelt om kennis over het perceel/bedrijf beter te monitoren. Doelstelling is meerwaarde voor de teler creëren. Of hiervoor een trekker, spuit, drones of ander voertuig voor nodig is komt op een tweede plaats. We gaan gericht kijken naar interpretatie van bestaande technologieën om de versnelde vertaalslag te kunnen maken.

De resultaten uit boom en bodem metingen worden gecombineerd om tot een totale strategie voor de fruitteelt te komen op praktijkniveau.

* Biologische teelt

Op de biologische percelen van Jacco Merkens staat Conference, Elstar, Red Love, Goudreinette en Delcorf. Biologisch telen vraagt een andere aanpak van de teelt. Er zijn veel verschillen in de benadering van de bodem en van ziekten en plagen. Welke bemestingsstrategie geeft de beste kwaliteit appel? Ook ziekten en plagen vragen een andere benadering. Voorop staan preventieve maatregelen en alleen als noodmaatregel kunnen in de biologisch teelt toegestane middelen worden gebruikt.

Doel
In het project DUIT zijn twee demo’s aangelegd. De eerste demo gaat over de schimmelziekte blackrot, die rot veroorzaakt. Blackrot (Diplodia seriata) is vrijwel alleen bekend als ziekte op biologische fruitteeltbedrijven. De schimmel overwintert op mummies. Eén methode om blackrot te voorkomen is het handmatig verwijderen van overblijvende mummies in de winter. De vraag die Jacco (en andere omschakelende bedrijven) stelt is ‘Hoe snel komt blackrot voor na omschakeling, en in hoeverre kunnen we de ziekte door het verwijderen van mummies uitstellen of onderdrukken’.

De tweede demo gaat in op bodem en bemesting met de focus op calcium in de vrucht. Sterke vruchten voor een optimale bewaring. Hoe kunnen we in de biologische teelt zorgen voor een optimale bemesting, waarbij voldoende calcium in de vruchten terecht komt.

* Klimaataspecten

De Fruitteeltsector wordt zich steeds meer bewust van de bijdrage die het levert en kan leveren aan de opslag van CO2 en het verminderen van de uitstoot van andere broeikasgassen. Deze positieve bijdrage aan het klimaat krijgt nog weinig erkenning en kan op veel bedrijven nog verder uitgebouwd worden.

Doel
In een peren- en appelboomgaard wordt tijdelijk in het hout van de bomen CO2 omgezet in koolstof dat wordt gebruikt voor de stevigheid van de boom, de stam en de wortels. De bladeren en het snoeihout worden op het eigen perceel versnipperd en verteren daar, waardoor er een kringloop ontstaat. De organische stof die dit vormt wordt na verloop van tijd weer omgezet in voedingselementen en CO2. Een gedeelte van de koolstof in het organisch materiaal wordt duurzaam in de bodem vastgelegd en komt niet meer vrij als CO2.

Na het einde van een levenscyclus wordt nu een boomgaard ter plaatste versnipperd en volgt de vastgelegde hoeveelheid koolstof de gelijke weg in de kringloop. Door een alternatief te vinden voor het versnipperen kan een nog groter gedeelte van de koolstof blijvend vastgelegd worden.

Een ander aspect van de bijdrage tot een positief klimaat is het afstappen van de drijfgassen voor koelcellen. Door de regulering van de overheid worden schadelijke drijfgassen niet meer in nieuwe projecten toegepast en ontstaan er combinaties met natuurlijke gassen als koudedrager in een gesloten systeem.

Een derde aspect ten behoeve van het klimaat is de inzet van energie zo optimaal mogelijk te gebruiken per kilo verkocht fruit. Hierdoor daalt de CO2 voetafdruk per kilo product.

* Notenteelt

Binnen en buiten de fruitteeltsector wordt gezocht naar andere gewassen die een bijdrage kunnen leveren aan het inkomen van de agrarische ondernemer. Eén van de opties is de notenteelt. Volgens de CBS-registratie bevindt zich in Nederland zo’n 70 hectare met noten. Onofficiële cijfers schatten dit op 100 ha of meer in. De meeste geteelde noten zijn walnoot en hazelnoot. Daarnaast zijn er ook mogelijkheden voor andere noten soorten als tamme kastanje, amandel, eikel.

Doel
De notenmarkt groeit, het voedingscentrum heeft noten opgenomen in de schijf van vijf, de klimaatomstandigheden voor noten worden beter en mechanisatie wordt mogelijk. Daarnaast passen noten ook goed binnen kringlooplandbouw en de eiwittransitie.
In het Project DUIT worden de mogelijkheden van de notenteelt uitgediept door het aanplanten van een proef perceel en door middel van enkele praktijkproeven. Verder wordt aandacht besteed aan de afzet, verwerking, teelt en opzet van een noten aanplant enzovoort.

Hierin wordt nauw samengewerkt met de notenvereniging en wordt synergie gezocht met andere initiatieven in het land. Binnen het project wordt de meeste aandacht aan walnoten geschonken. Maar ook hazelnoten krijgen voldoende aandacht. In beide gevallen wordt er gewerkt met nieuwe rassen die commercieel interessant zijn.

Partners

Vanuit Delphy zijn betrokken adviseurs René Bal, Adri Streef, Gerjan Brouwer met begeleiding door projectleider Milan Franssen

Teler Willem van Maaswaal

Teler Jacco merkens

Teler Hans van der Wind